Onze Duurzame Initiatieven

Op naar klimaatneutraal produceren in 2028

Jakop Ahlbom Company staat als gezelschap midden in de wereld en wil een rol van betekenis spelen. Ook op het gebied van duurzaamheid voelen we ons verantwoordelijk en hebben we een voorbeeldfunctie en voortrekkersrol. Dat vertaalt zich achter de schermen in een strategie waarbij we door middel van pilots nieuwe duurzaamheidsoplossingen ontwikkelen en doorvoeren in de gehele bedrijfsvoering. Daarmee dragen we bij aan een toekomstbestendige theatersector.

We hebben ons ten doel gesteld om aan het einde van het kunstenplan (2028) circulair en klimaatpositief te produceren. Daarmee behalen we de Advanced-doelstelling van het Theatre Green Book.

Klimaatpositief werken betekent dat de organisatie netto meer CO2 vastlegt dan ze uitstoot met de gehele bedrijfsvoering. Bij circulair werken zorgen we ervoor dat alles hergebruikt of gerecycled wordt ingekocht en geen materialen als ‘restafval’ de verbrandingsoven in gaan. Dat betekent o.a. dat we het verbruik van materiaal en energie omlaag brengen, overgaan op hernieuwbare energiebronnen, afval als grondstof beschouwen, restuitstoot compenseren en communiceren over onze duurzame werkwijze. 

Jaar	Doelstelling	Inkoop recycled	Hergebruik na tour
2025	Baseline	50%	65%
2026	Intermediate	60%	70%
2028	Advanced	100%	100%

2026: Eerste internationale elektrische theatertour: Lebensraum in Milaan

Na het elektrische avontuur met Horror in het najaar van 2024 verlegden we eind april de grenzen: we gingen voor het eerst internationaal op tour met een elektrische truck.

We kozen voor een route via Duitsland en Zwitserland, vanwege de goede laadinfrastructuur voor vrachtwagens. Pieter Smit reed met een Mercedes eActros met een batterijcapaciteit van 621 kWh en een snellaadvermogen van maximaal 400 kW. Hiermee konden we in de praktijk circa 300 km bijladen in 45 minuten. Onderweg bleek de actieradius van 600 km goed aan te sluiten bij de rijtijdenwet, waardoor laden vaak samenviel met onze verplichte rustpauzes.

De tour leverde waardevolle inzichten op over laadinfrastructuur, rijcomfort en de financiële haalbaarheid van elektrisch touren. Zo bespaarden we 2,3 ton CO₂ ten opzichte van een dieseltruck en reden we volledig op groene stroom. In dit artikel op EB Live kun je meer lezen over onze ervaringen.

Met deze tour verschuiven we de norm: als we zonder grote problemen emissieloos de Alpen over kunnen, kan het overal. We zetten een nieuwe standaard: internationaal elektrisch touren kan. En we zijn pas net begonnen.

Lees meer

2026: Meerjarensamenwerking voor emissievrij touren

In het begin van het nieuwe jaar hebben we een grote stap gezet: een meerjarensamenwerking met Pieter Smit Group waarbij alle tours tot 2029 exclusief elektrisch worden uitgevoerd. Zo’n afspraak geeft ons zekerheid, maar garandeert ook afzet van de relatief dure eerste e-trucks van Pieter Smit.

Onze eerste ritten van deze nieuwe samenwerking werden gemaakt rondom de voorstelling A Fine Mess in maart en april.

2025: We Don't Live Here Anymore - Decor

In 2025 hebben we ons ten doel gesteld aan de ‘Basic’ standaard van het Theatre Green Book te gaan voldoen. De grootste uitdaging daarvan: Een voorstelling maken met minimaal 50% hergebruikte/gerecyclede materialen en 65% ook een nieuw leven geven als geen functie meer heeft in bij de Company.

Voor de voorstelling We Don’t Live Here Anymore (première oktober 2025) gingen we de uitdaging aan. Samen met decorbouwer Brandwacht & Meijer realiseerden we een decor waarvan de ruwbouw voor 90% uit hergebruikte materialen bestaat.

De vakken werden gebouwd met houten platen die al twee keer eerder een functie hadden gehad, namelijk in een beursstand en een tentoonstelling op de Dutch Design Week.

De afwerking werd met jute gedaan, waarbij de helft van het materiaal bestond uit reststukken uit de voorraad van Crea Theatertextiel.

We hebben geprobeerd om voor de verf met een restvoorraad te werken, in de praktijk bleek dat bij dit decor niet mogelijk.

Ook is er nog geen goede duurzame oplossing de vinyl printvloer in het decor zonder dat dit het drievoudige aan kosten met zich meebrengt.

Lees meer

2025: Hergebruik decors

We namen afscheid van twee oude decors en zochten daarom een nieuwe eigenaar voor de nog prima bruikbare onderdelen en geloof het of niet: het is vrijwel volledig gelukt!

Decorkarren & special effects gebruiken we zelf in nieuwe producties
De bar uit Le Bal vond een nieuwe thuis bij Het Zuidelijk Toneel
De ramen uit Horror worden nu gebruikt in de werkplaats van Joram (Collectief Het Paradijs)
Make-up & verzorgingsproducten uit de kap & grime gingen naar De Regenboog Groep
Props & kostuums die niet bewaard bleven, kregen een tweede kans bij de kringloop
Al het overige decor ging mee met Pieter Oosting van Ratworks – een decorbouwer uit Groningen met een grote loods, waar alles binnen 2 jaar weer wordt hergebruikt in nieuwe projecten

Door alle hergebruik routes bleef er een 6m³ puinbakje dat voor minder dan 100kg werd gevuld. Het scheelt niet alleen arbeid en afvoerkosten, maar vooral: twee oude decors worden zo goed als volledig hergebruikt.

Dit lukte door de decors op Jutplaats te zetten en actief aan te bieden in diverse netwerken.

2025: Zero-Emissiedag

Op 10 maart 2025 organiseerden we samen met Stroomlijnen en heel veel brancheverenigingen uit de podiumsector een dag waar de kennis over zero-emissie transport werd gedeeld.

In het Zaantheater kwamen zo’n 120 professionals samen, een van de centrale onderwerpen was de presentatie van het rapport over de elektrische tour van Horror. Deze bijeenkomst leidde tot concrete acties, zoals een subsidieaanvraag voor laadinfrastructuur bij podia en een samenwerking tussen gezelschappen om transporteurs te stimuleren elektrische trucks aan te schaffen.

2024: Elektrische tour - Horror

In het najaar van 2024 hebben we samen met Pieter Smit de eerste volledige theatertour met een elektrische vrachtwagen gerealiseerd. Fonds 21 maakte deze pilot financieel mogelijk door de meerkosten van elektrisch transport te dekken. Tegelijkertijd deed Topsector Logistiek onderzoek naar de technische en logistieke haalbaarheid van elektrisch toeren in de culturele sector.

Gedurende de tour hebben we in de praktijk getest wat het betekent om elektrisch te rijden binnen de context van een strak tourschema.

Een paar feiten:

Er is 5.000 km afgelegd
Er zat 11 ton decor en techniek in de trailer
De trekker had een batterijcapaciteit van 540kWh
Het gemiddelde verbruik van 1,35kWh per km
Realistisch kon er 200-300km gereden worden
Er ging een mobiele lader mee die vanuit het loading dock met een 63a stekker tot 43kw kon laden. Dit is voldoende om ’s avonds weer met een volle batterij naar het volgende theater te rijden
Er is zo’n 5 ton CO2 uitstoot bespaard ten opzichte van fossiele diesel

Alle inzichten zijn samengebracht en geanalyseerd door adviesbureau Districon. Op basis daarvan zijn ook een aantal aanbevelingen gedaan voor de verdere verduurzaming van tourlogistiek binnen de podiumkunsten. Het rapport daarover werd hier gepubliceerd.

Lees meer

2023: Internationaal touren

De cast ondernam een ambitieuze treinreis naar Prato (Italië) voor de voorstelling Lebensraum. We leerden hier veel over de mogelijkheden van internationaal treinreizen, o.a. over de risico’s van vertragingen en de impact op de medewerkers.

We hanteren nu de norm dat we met de trein reizen mits dit mogelijk is binnen een werkdag van 12 uur + 2 uur pauze. Dat is ook de grens voor werktijden binnen de CAO zonder consequenties voor de rusttijd. Op deze norm zijn er uitzonderingen, bijvoorbeeld als de touragenda de volle reisdagen niet toelaat.

2023: Te zijn of niet te zijn

Samen met Collectief Walden en Stichting Tolhuistuin initieerden we in oktober 2023 het statement Te Zijn of Niet te Zijn waarmee we als podiumsector de klimaattoestand uitroepen en onze rol in de transitie adresseren:

op het podium, in de schijnwerpers
achter de schermen, in hoe we produceren
en als maatschappelijke aanjagers

Het statement gaf aanleiding voor tal van organisaties in de podiumsector om dit onderwerp intern aan te kaarten. Uiteindelijk ondertekenden 200+ organisaties het statement en vroeg het Ministerie van OCW bij het nieuwe kunstenplan ook expliciet uit of BIS instellingen het statement hadden ondertekend.

https://napk.nl/tezijnofniettezijn/

2023: Professionals dag - Unseen Bellevue

In juni 2023 organiseerden we samen met de NAPK een middag voor professionals in Theater Bellevue, Amsterdam.

We deelden hier onze opgedane kennis uit de pilots en de uitdagingen waar we tegenaan lopen. Naast onze eigen inzichten brachten we experts uit de brede podiumsector samen om te zoeken naar toepassingen specifiek voor context van theater

2023: Elektrische leaseauto’s

Een van de lessen uit de Knock-Out tour hebben we omgezet in een investering voor vijf jaar: we namen twee Corsa-e's en één 9-persoons E-Vito in gebruik. Hiermee kan ons technische team en de cast alle tourkilometers volledig emissievrij afleggen.

De Corsa-e's rijden zo'n 20.000 km per jaar en de E-Vito ongeveer 30.000 km per jaar. In vergelijking tot de fossiele alternatieven besparen we jaarlijks zo’n 16 ton CO2. Dat is evenveel als het eten van bijna 680kg biefstuk.

2022: Knock-Out tour - eerste stappen

Tijdens de tour van Knock-Out in 2022 hebben we voor het eerst een aantal duurzaamheidsmaategelen genomen.
We deden dit aan de hand van een pilotstrategie: Binnen een tour implementeren we een aantal interventies die tijdens het gehele proces uitgebreid worden begeleid. Ging er iets mis? Of moest er iets anders? Dan werd dit vanuit de organisatie opgevangen en direct gezocht naar een oplossing. Zo ontstond er ruimte om te leren en te wennen aan hoe de nieuwe werkvormen eruit zien zonder dat de druk de specifieke afdelingen van de organisatie te hoog werd.

Alle vrachtwagens reden op HVO100, een diesel gemaakt van plantaardige vetten en oliën die eerder in een industrie zijn gebruikt, zoals frituurvet. Het gebruik van deze brandstof reduceerde de CO2-uitstoot met 90%.

Cast & crew carpoolden met elektrische auto's van deelautoconcept MyWheels en een elektrische tourbus van Pieter Smit. Deze voertuigen hadden een actieradius van ongeveer 250-300 km, ruim genoeg om zelfs de verste bestemmingen in het land te bereiken.

De catering voor de cast & crew tijdens de tour werd volledig vegetarisch.

Het drukwerk voor de tour kwam van een drukker waar de printers op eigen zonne-energie draaiden met ecologisch verantwoorde inkt op papier met FSC keurmerk.

De maatregelen zijn na de tour positief geëvalueerd en zijn de norm geworden bij toekomstige producties.

Ben je op zoek naar meer informatie over onze strategie of een van de projecten waar we aan hebben gewerkt? Neem dan contact op met onze duurzaamheidsmanager Daan Stigter: daan@jakopahlbom.nl